ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଇତିହାସରେ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର କୋଟିଆ ଏବେ କେବଳ ଏକ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇ ରହିନାହିଁ; ବରଂ ଏହା ଆମ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦୁର୍ବଳତା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଆନ୍ତରିକତାର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପରୀକ୍ଷାଗାର ପାଲଟିଛି। ସରକାରୀ ନଥିପତ୍ରରେ ୨୮ଟି ଗାଁକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏହି କୋଟିଆ ପଞ୍ଚାୟତକୁ ଓଡ଼ିଶା ନିଜର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ବୋଲି ଦାବି କରୁଥିବା ବେଳେ, ପଡ଼ୋଶୀ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଏଥିରୁ ୨୧ଟି ଗାଁ ଉପରେ ନିଜର ଆଧିପତ୍ୟ ଜାହିର କରିଆସୁଛି। ଏହି ବିବାଦ କେବଳ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟର ଅସ୍ମିତାର ଲଢ଼େଇ ନୁହେଁ, ବରଂ ସୀମାନ୍ତ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ସଙ୍କଟକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି।


ଏହି ସମସ୍ୟାର ମୂଳ ବ୍ରିଟିଶ ଅମଳରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ଗଠିତ ହେବା ବେଳେ ଏହି ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଜୟପୁର ରାଜପରିବାର ଅଧୀନରେ ଥିବାରୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶା ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସୀମା ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସମୟରେ ରହିଯାଇଥିବା ତ୍ରୁଟି ଏବଂ ୧୯୫୬ରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ପରେ ଏହି ଅସ୍ପଷ୍ଟତାର ଫାଇଦା ଉଠାଇ ଆନ୍ଧ୍ର ନିଜର ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କଲା। ୧୯୬୮ରୁ ମାମଲା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ୨୦୦୬ରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲେ ଯେ ଏହି ବିବାଦର ସମାଧାନ କେବଳ ଅଦାଲତ ମାଧ୍ୟମରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ତଥା ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ସମ୍ଭବ। ଏହା ପ୍ରମାଣ କଲା ଯେ ସମସ୍ୟାଟି ଯେତିକି ଆଇନଗତ, ତା’ଠାରୁ ଢେର ଅଧିକ ପ୍ରଶାସନିକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର ପ୍ରସଙ୍ଗ।

ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଲଗାତାର ଭାବେ କୋଟିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରି ନିର୍ବାଚନ କରାଉଛି। ୨୦୨୧ ପରେ ଏବେ ପୁଣି ନଭେମ୍ବର ମାସରେ ଫଗୁଣାସିନେରି, ଫାଟୁସିନେରି ଏବଂ ଗଞ୍ଜେଇପଦର ଭଳି ଗାଁରେ ଆନ୍ଧ୍ର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଜନ କରିବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନର ମୁହାଁମୁହିଁ ପରିସ୍ଥିତି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଦୋଷ ଲଦିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଶାସକ ଦଳର ନିଷ୍କ୍ରିୟତାକୁ ବିରୋଧୀ ସମାଲୋଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସରକାର ଏହାକୁ ରାଜନୀତିକରଣ ନକରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଆନ୍ଧ୍ରରେ କ୍ଷମତାସୀନ ତେଲୁଗୁ ଦେଶମ୍ ପାର୍ଟି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା, କେନ୍ଦ୍ରର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ କୌଣସି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିନାହିଁ।

ମାନଚିତ୍ରର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ରାଜନେତାମାନେ ନିଜ ନିଜର ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରକୃତରେ ସେହି ମାଟିରେ ବଞ୍ଚୁଥିବା ମଣିଷମାନଙ୍କ ସଂଘର୍ଷକୁ ସମସ୍ତେ ଅଣଦେଖା କରୁଛନ୍ତି। ବିବାଦୀୟ ଗାଁଗୁଡ଼ିକର ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଏବେ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟର ଭୋଟର ପରିଚୟ ପତ୍ର ରହିଛି। ଭାବାବେଗ କିମ୍ବା ଅସ୍ମିତା ଅପେକ୍ଷା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଗମନାଗମନ, ଭତ୍ତା ଓ ପିଇବା ପାଣି ଭଳି ମୌଳିକ ସୁବିଧା ଅଧିକ ଜରୁରୀ। ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଏହି ସୁବିଧା ଯୋଗାଉଛି, ସେମାନେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ସେଆଡ଼କୁ ଆକର୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି। ମାଲକାନଗିରିର ଜୁମ୍‌ଡାଙ୍ଗ ଗାଁର ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶାସନିକ ଅବହେଳା କାରଣରୁ ଓଡ଼ିଆ ପିଲାମାନେ ତେଲୁଗୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଖରେ ପଢ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।

ଏହି ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ବହୁମୁଖୀ ରଣନୀତିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ପାଇଁ ଐତିହାସିକ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ଓ ରାଜସ୍ୱ ନକ୍ସା ସହ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ମଜଭୁତ କରିବା ଯେତିକି ଜରୁରୀ, ଆଲୋଚନା ଟେବୁଲରେ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ସାମିଲ କରି ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମାଧାନର ବାଟ ଫିଟାଇବା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ସହିତ ସୀମାନ୍ତ ଗାଁଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶ୍ୱେତପତ୍ର ଆଧାରିତ ବିକାଶ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ଦରକାର। ସର୍ବୋପରି, ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ବୁଝୁଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଲେ ହିଁ ପ୍ରଶାସନ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟତର ହୋଇପାରିବ।

ଶେଷରେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଭୂଖଣ୍ଡ କେବଳ ଘୋଷଣାନାମା କିମ୍ବା ଅଦାଲତର ରାୟ ବଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ସରକାର ଗାଁ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନଜନକ ଜୀବନ, ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ନିରନ୍ତର ମୌଳିକ ସେବା ଯୋଗାଇପାରିବ, ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ସମର୍ଥନ ତାହାକୁ ହିଁ ମିଳିବ। କୋଟିଆ ଏବେ ଆଉ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ବା ଆରୋପ-ପ୍ରତ୍ୟାରୋପ ଚାହୁଁନାହିଁ; ତାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଏକ ଆନ୍ତରିକ ତଥା ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଶାସନିକ ସମାଧାନ, ଯାହା ମଣିଷର ହୃଦୟ ଜିଣି ଓଡ଼ିଶାର ସୀମାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିବ।