ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱ ଟେଲିକମ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଏକ ନୂତନ ବିପ୍ଳବ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଦୌଡ଼ରେ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ଅଛି ଟେସଲା ଏବଂ ସ୍ପେସ୍-ଏକ୍ସର ମାଲିକ ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ କମ୍ପାନୀ 'ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍'। ନିକଟରେ ଏଲନ୍ ମସ୍କ ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ନିଜର ପ୍ରବେଶକୁ ନେଇ ଏକ ବିବାଦୀୟ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର କିଛି ପୁଞ୍ଜିପତି ବା 'ଓଲିଗାର୍କ' ତାଙ୍କ କମ୍ପାନୀକୁ ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇ ନଦେବା ପାଇଁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ବିରୋଧୀ ଅଟେ। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଆସିଲେ ଭାରତର ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ସହଜରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ।


କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ କ'ଣ? କ'ଣ ସତରେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବରଦାନ, ନା ଏହା ପଛରେ ଲୁଚି ରହିଛି ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ? ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ, ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ର ବେପରୁଆ ଅନୁପ୍ରବେଶ ଏକ ଆଧୁନିକ 'ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ' ଭଳି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ତେଣୁ ଭାରତ ସରକାର ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡକୁ ନେଇ ଯେଉଁ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଥାର୍ଥ ଅଟେ।

ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ପହଞ୍ଚି ପାରିବ, ଯାହାକି ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଧାରଣରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବ। କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ବଜାରର ବାସ୍ତବିକତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୧ ବିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ଏବଂ ଦେଶରେ ଡାଟା ମୂଲ୍ୟ ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ପ୍ରତି ଜିବି ପିଛା ପ୍ରାୟ ୭.୫ ଟଙ୍କା। ଦେଶରେ ଟେଲି-ଡେନସିଟି ପ୍ରାୟ ୯୪% ରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ ୪ଜି ଓ ୫ଜି ନେଟୱର୍କ ଗାଁ ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଛି।

ଅପରପକ୍ଷେ, ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ର ସେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟୟବହୁଳ। ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ହାର୍ଡୱେର କିଟ୍ ର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୩୫,୦୦୦ ରୁ ୪୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ମାସିକ ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ ଶୁଳ୍କ ୪,୦୦୦ ରୁ ୮,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ। ବିଶ୍ୱର ଯେଉଁ ସବୁ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶରେ ଏହା ଲଞ୍ଚ ହୋଇଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ବାହାରେ। ଭାରତର ଜଣେ ସାଧାରଣ କୃଷକ କିମ୍ବା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ବ୍ୟକ୍ତି ଗୋଟିଏ ମାସର ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ପାଇଁ ୪୦୦୦ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବେ ବୋଲି ଭାବିବା ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ। ବାସ୍ତବରେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଗରିବଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପାଦ। "ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ବିକାଶ" କେବଳ ଏକ ମାର୍କେଟିଂ ବାହାନା ମାତ୍ର, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିନା ପ୍ରତିବନ୍ଧକରେ ଭାରତର ଆକାଶକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେବା।

ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦିଗ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଙ୍ଗଠନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ବ୍ୟବହାର। ଫରାସୀ ଖବରକାଗଜ 'ଲେ ମୋଣ୍ଡେ' ସମେତ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଅଲ୍-କାଏଦା ଏବଂ ଆଇ ଏସ୍ ଆଇ ଏସ୍ ଭଳି ଆତଙ୍କବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ଆକ୍ରମଣର ସମନ୍ୱୟ ପାଇଁ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଟର୍ମିନାଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।

ଯେହେତୁ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କୌଣସି ସ୍ଥାନୀୟ ଟେଲିକମ୍ ଟାୱାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ, ଏହାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ସହଜରେ ଟ୍ରାକ୍ ବା ବନ୍ଦ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଆତଙ୍କବାଦୀମାନେ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ, ସାଇବର ଅପରାଧ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଯୋଗାଯୋଗ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଏକ ଅଭେଦ୍ୟ ଢାଲ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। ମିଆଁମାରର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ବେଆଇନ ଭାବେ ଚାଲୁଥିବା ସାଇବର ସ୍କାମ୍ କମ୍ପାଉଣ୍ଡ୍ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଡ୍ରଗ୍ ମାଫିଆମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜର କଳା କାରନାମା ଚଳାଇବା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଡିଭାଇସ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି। ଯେଉଁ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି, ତାହାକୁ ଆମ ଦେଶରେ କିପରି ଆଖିବୁଜି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ?

ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ୟା ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ଖୋଦ୍ ଭାରତରେ ଏହାର ଭୟଙ୍କର ପରିଣାମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲାଣି। ନିକଟରେ ମଣିପୁର ହିଂସା ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ବଳ ଉଗ୍ରବାଦୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଡିଭାଇସ୍ ଜବତ କରିଛନ୍ତି। ସରକାର ଯେତେବେଳେ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଉଗ୍ରବାଦୀମାନେ ଏହି ବିଦେଶୀ ସାଟେଲାଇଟ ସାହାଯ୍ୟରେ ନିଜ ନେଟୱର୍କ ସକ୍ରିୟ ରଖୁଛନ୍ତି।

ଯଦିଓ ଏଲନ୍ ମସ୍କ ଏବଂ ତାଙ୍କ କମ୍ପାନୀ ଦାବି କରନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସିଗନାଲ୍ ବା 'ବିମ୍' ବନ୍ଦ ଅଛି, ତଥାପି ମିଆଁମାର ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶର ସୀମା ଦେଇ ଏହି ଡିଭାଇସ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଭାରତରେ ବେଆଇନ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଉଛି। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ନିଜର ନେଟୱର୍କକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସମର୍ଥ କିମ୍ବା ଜାଣିଶୁଣି ଆଖି ବୁଜି ଦେଉଛି। ଯଦି ବିନା ଲାଇସେନ୍ସରେ ଏହା ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଏତେ ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁମତି ମିଳିଗଲେ ପରିସ୍ଥିତି କ'ଣ ହେବ ତାହା ସହଜରେ ଅନୁମେୟ।

ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ର ନୂତନ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ଲେଜର୍ ଇଣ୍ଟର-ସାଟେଲାଇଟ୍ ଲିଙ୍କ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ କୌଣସି ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଷ୍ଟେସନ୍ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଡାଟା ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ। ଏହା ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉନ୍ନତ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦେଶର ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ସଦୃଶ। କାରଣ, ଏହା ଫଳରେ ଭାରତ ସରକାର ଦେଶ ଭିତରେ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ହେଉଥିବା ଡାଟା ଉପରେ ନଜର ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ତାହାକୁ ଫିଲ୍ଟର୍ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହା ଭାରତର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଉପରେ ଏକ ସିଧାସଳଖ ଆକ୍ରମଣ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଆମେରିକା ସରକାର ଏବଂ ସେଠାକାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗର କୋଟି କୋଟି ଡଲାରର ପାଣ୍ଠି ସହାୟତାରେ ପରିଚାଳିତ। ଇରାନରେ ଆମେରିକା ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ସେଠାକାର ସରକାରଙ୍କ ଅନୁମତି ନଥାଇ ମଧ୍ୟ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟକୁ ସକ୍ରିୟ କରିଥିଲା। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣିତ ଯେ, ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ର "ଅନ୍-ଅଫ୍" ସୁଇଚ୍ ଦିଲ୍ଲୀରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ୱାଶିଂଟନ୍ ରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେବ। ଯେଉଁ କମ୍ପାନୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବିଦେଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରର ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାମରିକ ଇସାରାରେ ଚାଲେ, ତାହାକୁ ଦେଶର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଟେଲିକମ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମିରେ ଅବାଧ ପ୍ରବେଶ ଦେବା ଏକ ଆତ୍ମଘାତୀ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ।

ନୂତନ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ସବୁବେଳେ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଭାରତ ଭଳି ଏକ ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଟେକ୍ନୋଲୋଜିରୁ କେବେ ମୁହଁ ଫେରାଇ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ବିକାଶ ନାମରେ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ସାଲିସ୍ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ଭାରତ ସରକାର କିମ୍ବା ଦେଶର ଟେଲିକମ୍ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟକୁ ବିରୋଧ କରୁନାହାଁନ୍ତି, ବରଂ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ନିୟମ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡ ପରିସରଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।

ଯେକୌଣସି ବିଦେଶୀ କମ୍ପାନୀ ଭାରତରେ ବ୍ୟବସାୟ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ତାକୁ ଦେଶର ନିୟମ ମାନିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଡାଟା ଲୋକାଲାଇଜେସନ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ଭାରତୀୟଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଭାରତରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହେବା ଏବଂ ସରକାରୀ ସର୍ଭିଲାନ୍ସ କ୍ଷମତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏଲନ୍ ମସ୍କ ନିଜର ବ୍ୟବସାୟିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ "ଓଲିଗାର୍କ" କହି ସମାଲୋଚନା କରିବା କେବଳ ପ୍ରକୃତ ସମସ୍ୟାରୁ ଧ୍ୟାନ ହଟାଇବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ।

ଭାରତରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କ୍ଷେତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦୃଢ଼ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି। ଆମକୁ ବିଦେଶୀ କମ୍ପାନୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଡିଜିଟାଲ୍ ପରିବେଶ ଦରକାର। ଭାରତ ସରକାର ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଯେଉଁ ସତର୍କ ଏବଂ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ଦେଶର ବୃହତ୍ତର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ। ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱର ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ କୌଣସି ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁବିଧାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।